۳ استراتژی اختیار معامله

یکی از حرکات پر تکرار در بورس اوراق بهادار تهران، ریزش قوی و پر نوسان قیمت یک دارایی پایه است که برخی از معامله گران، علیرغم تحلیل درست از ریزشی بودن آن نماد، امکان کسب سود از آن را ندارند. در بازار مشتقه بورس و بطور خاص تر در بازار اختیار معامله، استراتژی های ترکیبی مختلفی ماننده سه مورد زیر وجود دارند که این امکان را به تحلیلگران می دهد که در شرایط نزولی قوی و پر نوسان نیز همانند یک رشد قوی ، با ریسکی پایین، سود کسب کنند:

• لانگ پوت(Long Put)
• استریپ(Strip)
• پوت ریشو بک‌اسپرید (Put Ratio Backspread)

در شرایطی که تحلیل کرده اید قیمت و ارزش یک سهم یا نماد، ممکن است طی چند ماه بصورت قوی ریزشی باشد، احتمالا مخاطب هدف این مقاله، خواهید بود.

در صورتی که برای بار اول است که با مفاهیم اختیار معامله در بورس آشنا می شوید، لطفا جهت تفهیم بهتر مطالب پیش روی، مقاله‌های زیر را مطالعه بفرمایید:

• اختیار معامله چیست؟ آموزش جامع با یک مثال ساده
• اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران
• بیمه سهام با استفاده از اختیار معامله

بازار نزولی قوی و پر نوسان چیست؟

بطور تقریبی میتوان گفت در صورتی که قیمت یک نماد یا سهم طی چند ماه بیش از 20 درصد ریزش داشته باشد، روند قیمتی آن سهم وارد یک ترند نزولی قوی و پر نوسان شده است. در مقاله مباحث پیشرفته در اختیار معامله، با استفاده از ابزار هایی همچون نوسان تحقق‌یافته (Volatility)، دامنه نوسان روزانه (ATR) و همچنین نوسان ضمنی (Implied Volatility) به تعریفی علمی تری از بازار نزولی قوی و پر نوسان، اشاره خواهیم کرد.

در ادامه، به سه استراتژی ترکیبی اختیار معامله برای این وضعیت خواهیم پرداخت:

استراتژی لانگ پوت (Long Put)

نحوه‌ی اجرای استراتژی

• خرید اختیار فروش یک سهم

مثال استراتژی لانگ پوت

• قیمت سهم 145 تومان است
• خرید ۱ قرارداد اختیار فروش نماد X به قیمت اعمال ۱۵۰ تومان با پرداخت پریمیوم ۱۲ تومانی به ازای هر سهم

تا این مقطع، بابت پرداخت پریمیوم، ۱۲ تومان به ازای هر سهم در ضرر می باشید.

اکنون در روز سررسید، 3 سناریو خواهیم داشت:

قیمت سهم بسیار افت کرده است (مثلاً ۹۰ تومان):

• اختیار فروش خود را اعمال می‌کنید و فاصله ی 90 تا 150 تومان را به اندازه ی 60 تومان به ازای هر سهم سود کسب می کنید.

سود خالص = (۶۰ تومان اعمال اختیار فروش) – (۱۲ تومان پرداخت پریمیوم) = ۴۸ تومان

قیمت سهم بسیار کم افت کرده است (مثلاً 140 تومان):

• اختیار فروش خود را اعمال نمی کنید.

زیان خالص = محدود به همان پریمیوم پرداختی، یعنی ۱۲ تومان به ازای هر سهم

قیمت سهم رشد داشته است (مثلاً 155 تومان):

• اختیار فروش شما ارزش بی ارزش است .

زیان خالص = محدود به همان پریمیوم پرداختی، یعنی ۱۲ تومان به ازای هر سهم

نکته : این استراتژی مناسب حالتی ست که شما احتمال قوی می دهید که قیمت سهم ریزشی قوی و پرنوسان خواهد بود. اما چون قیمت پریمیوم در حالت های پر نوسان معمولا گران است( به علت خلق فرصت های بی نظیر نوسان گیری)، در صورتی که نماد ریزشی باشد اما کم نوسان، شما متضرر خواهید شد.

استراتژی استریپ (Strip)

نحوه‌ی اجرای استراتژی

• در مجموعه 3 قرارداد اختیار معامله
• خرید ۱ قرارداد اختیار خرید با قیمت اعمال یک عدد معین
• خرید ۲ قرارداد اختیار فروش با همان قیمت اعمال و همان سررسید

مثال استراتژی استریپ

• قیمت فعلی سهم، ۲۰۰ تومان است.
• خرید ۱ قرارداد اختیار خرید به قیمت اعمال ۲۰۰ تومان با پرداخت ۱۰ تومان پریمیوم.
• خرید ۲ قرارداد اختیار فروش به قیمت اعمال ۲۰۰ تومان با پرداخت ۱۵ تومان پریمیوم.

تا این مقطع، تنها بابت 3 پریمیوم پرداختی، در مجموع 10 + 15 + 15 = 40 تومان در ضرر هستید.

اکنون در روز سررسید 3 حالت خواهیم داشت:

قیمت سهم به شدت افت کرده است (مثلاً 130 تومان):

• اختیار خرید شما بی ارزش می شود.
• قرارداد اختیار فروش شما در فاصله ی 130 تا 200 تومان به ازای هر سهم، 70 تومان سود می کند و چون 2 قرارداد اختیار فروش داشتید، در مجموع 140 تومان در سود خواهید بود.

سود خالص =  (140 تومان سود از 2 قرارداد اختیار فروش) – (۴۰ تومان هزینه های پریمیوم) = 100 تومان

قیمت سهم به شدت رشد کرده است (مثلاً ۲۶۰ تومان):

• اختیار خرید خود را اعمال می کنید و فاصله ی 200 تا 260 تومان را سود کسب خواهید کرد.
• هر دو قرارداد اختیار فروش بی ارزش می شوند.

سود خالص =  (۶۰ تومان سود اختیار خرید) – (۴۰ تومان هزینه های پریمیوم) = ۲۰

قیمت سهم ثابت مانده یا دامنه نوسان صعودی یا نزولی کمی دارد است (مثلاً 190 تومان):

• اختیار خرید شما بی ارزش می شود

زیان خالص = برخی از اوقات قرار داد ها در این محدوده همچنان ارزش ذاتی دارند که میتوانند زیان ما را کمتر کنند. اما در بدترین حالت، 40 تومان بابت هزینه کل پریمیوم، ممکن است  زیان خالص داشته باشیم.

نکته : در حقیقت این استراتژی، مثل یک شرط بندی پر هزینه بر روی رشد یا ریزش انفجاری قیمت یک سهم است. اگر پر قدرت صعود کند، یک قرارداد اختیار خرید برای اعمال دارید. اگر پر قدرت ریزش کند، 2 قرارداد اختیار فروش برای اعمال دارید.و چون تحلیل شما بیشتر حول ریزش پر قدرت است، 2 قرارداد اختیار فروش باز کرده اید.

استراتژی پوت ریشو بک‌اسپرید (Put Ratio Backspread)

نحوه‌ی اجرای استراتژی

• فروش ۱ قرارداد اختیار فروش با قیمت اعمالی نزدیک به قیمت بازاری سهم
• خرید ۲ قرارداد اختیار فروش با قیمت اعمال پایین‌تر
• مثال استراتژی پوت ریشو بک‌اسپرید

مثال استراتژی پوت ریشو بک اسپرد

قیمت فعلی سهم، مثلا ۳۰۰ تومان است.

• فروش ۱ اختیار فروش به قیمت اعمال ۳۰۰ تومان و دریافت ۲۰ تومان پریمیوم
• خرید ۲ اختیار فروش به قیمت اعمال ۲۷۰ تومان و پرداخت ۸ تومان پریمیوم برای قرارداد ( در مجموع 16 تومان پرداختی)

تا این مقطع، تنها بابت 3 پریمیوم دریافتی و پرداختی، در مجموع 4 تومان در سود هستید.

اکنون در روز سررسید، چهار سناریوی اصلی می تواند رخ دهد:

قیمت سهم کوچکتر از هر دو قیمت اعمال شده است (مثلاً 210 تومان):

• بابت فروش اختیار فروش، فاصله ی 210 تا 300 تومان را به ازای هر سهم، 90 تومان ضرر خواهید کرد.
• بابت خرید دو اختیار فروش، در هر کدام، فاصله ی 270 تا 210 تومان را به ازای هر سهم 60 تومان سود خواهید کرد که در مجموع به ازای دو قرارداد، 120 تومان در سود خواهید بود.

سود خالص =  (4 تومان بابت مابه التفاوت پریمیوم) + (120 تومان بابت خرید 2 اختیار فروش) + (90- تومان زیان بابت فروش اختیار فروش)  = 34 تومان

قیمت سهم برابر با کوچکترین قیمت اعمال است (مثلاً 270 تومان):

• طرف مقابل شما که خریدار اختیار فروش بوده، قرارداد خود را اعمال می کند و شما فاصله ی 270 تا 300 را به ازای هر سهم 30 تومان، ضرر خواهید کرد.
• دو اختیار فروش خریداری شده به علت اینکه قیمت اعمال آنها 270 تومان بوده، ارزش ذاتی صفر دارند و اعمال نمی شوند.

زیان خالص = (4 تومان سود مابه التفاوت پریمیوم) – ( 30 تومان ضرر فروش اختیار فروش) = 26- تومان

بزرگترین ریسک و زیان قرارداد همین نقطه است که قیمت سهم در روز سررسید با قیمت اعمال قرارداد های اختیار فروش خریداری شده، برابر باشد.

قیمت سهم بین دو قرارداد اعمال قراردارد ( مثلا 280 تومان)

• طرف مقابل شما که خریدار اختیار فروش بوده، قرارداد خود را اعمال می کند و شما فاصله ی 280 تا 300 را به ازای هر سهم 20 تومان، ضرر خواهید کرد.
• دو اختیار فروش خریداری شده به علت اینکه قیمت اعمال آنها 270 تومان بوده ارزش ذاتی صفر دارند و اعمال نمی شوند.

زیان خالص = (4 تومان سود مابه التفاوت پریمیوم) – ( 20 تومان ضرر فروش اختیار فروش) = 16- تومان

قیمت سهم بزرگتر از بزرگترین قیمت اعمال شده است (مثلاً ۳۲۰ تومان):

• هر سه قرارداد اختیار فروش، بی ارزش می شوند.

سود خالص = محدود به همان مابه التفاوت ۴ تومان خواهد بود.

نکته: این استراتژی برای زمانی مناسب است که تحلیل کرده اید قیمت یا بشدت نزولی می شود( بیشترین بازدهی) یا ثابت می ماند و حتی اندکی صعودی می شود(حداقل بازدهی). اگر قیمت سهم در روز سررسید بین دو قیمت اعمال باشد، استراتژی زیان ده بوده و بزرگترین زیان آن متعلق به حالتی ست که قیمت سهم برابر با کوچکترین قیمت اعمال باشد.

جمع‌بندی

سوالات متداول

در یک بازار نزولی قوی، چه زمانی باید از استراتژی لانگ پوت استفاده کنیم؟

اگر اطمینان بسیار بالایی راجع به ریزش قوی یک سهم داریم، ساده ترین و بهترین استراتژی است، چرا که حرکت غالب از نظر معامله گر، ریزش قوی و پر نوسان خواهد بود.

در یک بازار نزولی قوی، چه زمانی باید از استراتژی استریپ استفاده کنیم؟

به عنوان مثال ممکن است یک خبر منتشر شود و معامله گر تحلیل می کند که احتمال زیاد، یک ریزش قوی و انفجاری خواهیم داشت. این یک استراتژی هزینه بر است اما در صورت تحقق ریزش قوی و سنگین، بیشترین سود را بین استراتژی ها نصیب معامله گر می کند. ( البته فراموش نکنید که این یک استراتژی دو طرفه برای نوسان شدید در هر جهت است)

در یک بازار نزولی قوی، چه زمانی باید از استراتژی پوت ریشو بک اسپرد استفاده کنیم؟

در این حالت معامله گر همچنان احتمال ریزش قوی نیز می دهد.اما این احتمال را نیز در نظر میگیرد که ممکن است اصلا سقوط نکند و یا حتی رشد نیز داشته باشد. به همین دلیل برای ریسک کمتر، این استراتژی را انتخاب می کند. ضمن اینکه اجرای این استراتژی، درامدی می باشد اما این به معنای کم ریسک بودن آن نیست و در صورت ثبات قیمت بین دو قیمت اعمال، می تواند زیان ده باشد.

استراتژی درامدی و هزینه بر چه هستند؟

استراتژی هایی که اختلاف دریافتی از پرداختی پریمیوم برای آن ها مثبت باشد، استراتژی های درامدی می باشند. و  در صورتی که این عدد منفی باشد، یک استراتژی هزینه بر است.