در سال های اخیر نقش استارتاپ ها و شرکت های نوآور در اقتصاد جهانی بسیار پررنگ شده است. بسیاری از کسب و کارهای بزرگ فناوری در مراحل ابتدایی فعالیت خود با استفاده از سرمایه گذاری خطرپذیر رشد کرده اند. در بازار سرمایه نیز یکی از ابزارهای تامین مالی برای این شرکت ها صندوق های سرمایه گذاری جسورانه هستند.
صندوق جسورانه با هدف تامین سرمایه برای شرکت های نوپا و کسب و کارهای دارای پتانسیل رشد بالا ایجاد می شود. این صندوق ها منابع مالی سرمایه گذاران را جمع آوری کرده و آن را در پروژه ها و استارتاپ های نوآور سرمایه گذاری می کنند. در این مقاله ساختار صندوق جسورانه، نحوه عملکرد، مزایا، ریسک ها و تفاوت آن با سایر صندوق های سرمایه گذاری بررسی می شود.
صندوق جسورانه چیست؟
صندوق جسورانه یا Venture Capital نوعی صندوق سرمایه گذاری است که منابع مالی جمع آوری شده از سرمایه گذاران را در کسب و کارهای نوپا، شرکت های دانش بنیان و استارتاپ های دارای ظرفیت رشد بالا سرمایه گذاری می کند.
در این مدل، صندوق در ازای تامین سرمایه مورد نیاز یک شرکت نوپا، بخشی از سهام آن شرکت را در اختیار می گیرد. در صورتی که کسب و کار رشد کند و ارزش آن افزایش یابد، ارزش سرمایه گذاری صندوق نیز افزایش پیدا می کند.
برخلاف صندوق های سهامی که در شرکت های بزرگ و پذیرفته شده در بورس سرمایه گذاری می کنند، صندوق های جسورانه معمولا در مراحل اولیه شکل گیری یک کسب و کار وارد سرمایه گذاری می شوند. به همین دلیل سطح ریسک و همچنین پتانسیل بازدهی در این صندوق ها متفاوت است.
هدف صندوق های سرمایه گذاری جسورانه
صندوق های جسورانه علاوه بر ایجاد فرصت سرمایه گذاری، نقش مهمی در توسعه اکوسیستم نوآوری دارند. مهم ترین اهداف این صندوق ها عبارتند از:
- تامین مالی استارتاپ ها و کسب و کارهای نوآور
- کمک به رشد شرکت های دانش بنیان
- توسعه فناوری و اقتصاد مبتنی بر نوآوری
- ایجاد فرصت سرمایه گذاری در صنایع نوظهور
در بسیاری از کشورهای توسعه یافته، صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر یکی از مهم ترین منابع تامین مالی برای شرکت های فناوری محسوب می شوند.
ترکیب دارایی صندوق جسورانه
صندوق های جسورانه برای مدیریت ریسک معمولا منابع مالی خود را میان چند پروژه یا شرکت نوپا توزیع می کنند. ترکیب دارایی این صندوق ها بر اساس مقررات سازمان بورس و امیدنامه صندوق تعیین می شود.
نمونه ای از ترکیب دارایی صندوق جسورانه در جدول زیر آورده شده است.
| نوع دارایی | سهم تقریبی در پرتفوی |
|---|---|
| سرمایهگذاری در استارتاپها و شرکتهای نوپا | ۵۰ تا ۶۰ درصد |
| اوراق با درآمد ثابت و سپرده بانکی | ۴۰ تا ۵۰ درصد |
اختصاص بخشی از دارایی به ابزارهای کم ریسک مانند سپرده بانکی یا اوراق با درآمد ثابت به منظور کاهش ریسک کلی صندوق انجام می شود.
مراحل سرمایه گذاری خطرپذیر
سرمایه گذاری جسورانه معمولا در چند مرحله انجام می شود که هر مرحله متناسب با میزان رشد شرکت است.
مرحله سرمایه اولیه
در این مرحله سرمایه برای توسعه ایده، تحقیق بازار، توسعه محصول و تکمیل تیم استارتاپ تامین می شود.
مرحله رشد
پس از ورود محصول یا خدمت به بازار، استارتاپ برای گسترش فعالیت و توسعه بازار به سرمایه بیشتری نیاز دارد.
مرحله توسعه
در این مرحله شرکت به سطح بالاتری از رشد رسیده و سرمایه گذاران بزرگ تر برای توسعه بازار، افزایش تولید یا حتی عرضه عمومی سهام وارد سرمایه گذاری می شوند.
انواع قرارداد در سرمایه گذاری جسورانه
در صندوق های جسورانه برای سرمایه گذاری در استارتاپ ها از مدل های قراردادی مختلفی استفاده می شود.
مهم ترین انواع قرارداد عبارتند از:
- قرارداد سهامی (Equity)
- قرارداد وام قابل تبدیل به سهام (Convertible)
- قرارداد حق امتیاز فروش (Royalty)
هر یک از این مدل ها شرایط متفاوتی برای مشارکت سرمایه گذار و نحوه خروج از سرمایه گذاری دارند.
تفاوت صندوق جسورانه با سایر صندوق های سرمایه گذاری
صندوق های جسورانه از نظر نوع دارایی و سطح ریسک با سایر صندوق های سرمایه گذاری تفاوت دارند.
| ویژگی | صندوق جسورانه | صندوق سهامی | صندوق درآمد ثابت |
|---|---|---|---|
| نوع دارایی | استارتاپها و شرکتهای نوپا | سهام شرکتهای بورسی | اوراق بدهی |
| سطح ریسک | بالا | متوسط | پایین |
| افق سرمایهگذاری | بلندمدت | میانمدت | کوتاهمدت |
| نقدشوندگی | محدودتر | بالا | بالا |
این تفاوت ها باعث می شود صندوق های جسورانه بیشتر برای سرمایه گذاران حرفه ای و نهادهای مالی مناسب باشند.
مزایای صندوق جسورانه
سرمایه گذاری در صندوق های جسورانه می تواند مزایای متعددی داشته باشد.
- امکان مشارکت در رشد شرکت های نوآور
- پتانسیل بازدهی بالا در صورت موفقیت استارتاپ
- تنوع سرمایه گذاری در چندین کسب و کار نوپا
- کمک به توسعه اقتصاد دانش بنیان
- ایجاد فرصت سرمایه گذاری در حوزه های نوظهور فناوری
معایب و ریسک های صندوق جسورانه
در کنار مزایا، صندوق های جسورانه با ریسک های قابل توجهی نیز همراه هستند.
- احتمال شکست کسب و کارهای نوپا
- نبود تضمین برای بازگشت سرمایه
- افق سرمایه گذاری بلندمدت
- نقدشوندگی پایین تر نسبت به بازار سهام
- تاثیرپذیری از شرایط اقتصادی و رقابت بازار
به همین دلیل سرمایه گذاری در این صندوق ها معمولا برای افرادی مناسب است که توان پذیرش ریسک بالاتری دارند.
صندوق جسورانه مناسب چه افرادی است؟
صندوق های سرمایه گذاری جسورانه معمولا برای سرمایه گذارانی مناسب هستند که:
- ریسک پذیری بالایی دارند
- افق سرمایه گذاری بلندمدت دارند
- به سرمایه گذاری در حوزه فناوری و استارتاپ ها علاقه مند هستند
- قصد تنوع بخشی پیشرفته به سبد سرمایه گذاری خود دارند
نحوه سرمایه گذاری در صندوق جسورانه
برای سرمایه گذاری در صندوق های جسورانه معمولا مراحل زیر انجام می شود:
- ثبت نام در سامانه سجام و دریافت کد بورسی
- بررسی اطلاعات صندوق در امیدنامه و اساسنامه
- شرکت در پذیره نویسی صندوق یا خرید واحدهای سرمایه گذاری
- پیگیری گزارش های عملکرد صندوق در سامانه کدال
اطلاعات کامل صندوق های سرمایه گذاری جسورانه در سامانه های رسمی مانند فیپیران و کدال قابل مشاهده است.
جمع بندی
صندوق های سرمایه گذاری جسورانه یکی از ابزارهای مهم تامین مالی برای استارتاپ ها و شرکت های نوآور محسوب می شوند. این صندوق ها با جمع آوری منابع مالی سرمایه گذاران و تخصیص آن به کسب و کارهای نوپا، نقش مهمی در توسعه فناوری و اقتصاد دانش بنیان ایفا می کنند.
با این حال ماهیت فعالیت استارتاپ ها باعث می شود سطح ریسک این صندوق ها نسبت به بسیاری از ابزارهای مالی دیگر بالاتر باشد. بنابراین بررسی دقیق ساختار صندوق، حوزه سرمایه گذاری و امیدنامه آن پیش از ورود به این نوع سرمایه گذاری اهمیت زیادی دارد.
نظری ثبت نشده، شما اولین نظر را ثبت کنید