3 استراتژی اختیار معامله در حالت نزولی کم‌نوسان

یکی از حالت های روند قیمت که به کرات در یک نماد در بازار های مالی رخ می دهد، وضعیتی ست که بصورت خفیف و کم نوسان در حال نزول است. بطور تقریبی می توان گفت که اگر قیمت یک نماد طی چند ماه کمتر از 10 درصد ریزش داشته باشد، در حالت نزول خفیف و کم نوسان قرار گرفته است. در این مقاله قصد داریم 3 استراتژی مناسب اختیار معامله زیر را برای کسب بهره وری بالا در چنین شرایطی معرفی کنیم:

• پروتکتیو پوت (Protective Put)
• بیر پوت اسپرد(Bear Put Spread)
• بیر کال اسپرد (Bear Call Spread)

در صورتی که تحلیل کرده اید قیمت یک نماد دارایی پایه ممکن است تا چند ماه آینده بصورت خفیف و کم نوسان، نزولی باشد، میتوانید مخاطب این مقاله باشید.

در صورتی که اولین بار است که با اختیار معامله آشنا می شوید، می توانید جهت بهتر درک مطالب، ابتدا مقالات زیر را مطالعه کنید.

• اختیار معامله چیست؟ آموزش جامع با یک مثال ساده
• اختیار معامله در بورس اوراق بهادار تهران
• بیمه سهام با استفاده از اختیار معامله

بازار نزولی کم‌نوسان چیست؟

تصور کنید که با تحلیل یک نماد بورسی خاص، به این نتیجه رسیده اید که تا چند ماه آینده این نماد نتنها رشد نخواهد کرد، بلکه به صورت خفیفی دارای ریزش بوده و شوک قیمتی شدیدی به سمت پایین نخواهد داشت. به عنوان مثال اگر قیمت نمادی طی 3 ماه از قیمت 1000 تومان به 920 تومان کاهش پیدا کند، حدودا 8 درصد ریزش داشته است که به این وضعیت، روند نزولی کم نوسان می گوییم.

البته تعریف روند نزولی خفیف و کم‌نوسان ذکر شده، تنها یک تعریف تقریبی ست. در صورت تمایل، می توانید در مقاله مباحث پیشرفته در اختیار معامله، به تعریف علمی از روند نزولی خفیف و کم نوسان با استفاده از پارامتر هایی چون نوسان تحقق‌یافته (Volatility)، دامنه نوسان روزانه (ATR) و همچنین نوسان ضمنی (Implied Volatility) دسترسی پیدا کنید.

در ادامه، سه استراتژی ترکیبی اختیار معامله برای این وضعیت را معرفی خواهیم کرد:

استراتژی پروتکتیو پوت یا مرید پوت  (Protective Put or Married Put)

نحوه‌ی اجرای استراتژی

• داشتن سهام دارایی پایه
• خرید اختیار فروش برای همان سهم (و به همان اندازه)

مثال استراتژی مرید پوت

• مالکیت ۱۰۰۰ عدد سهم از نماد X به قیمت خرید شده ۱۵۰ تومان
• خرید ۱ قرارداد اختیار فروش (که حاوی ۱۰۰۰ سهم است) به قیمت اعمال ۱۴۰ تومان با پرداخت ۵ تومان پریمیوم به ازای هر سهم.

هزینه قطعی شما، بابت پرداخت پریمیوم، ۵ تومان به ازای هر سهم است.

اکنون در روز سررسید، 2 سناریو خواهیم داشت:

قیمت سهم کوچکتر از قیمت اعمال است(مثلاً ۱۲۰ تومان):

• اختیار فروش خود را اعمال می‌کنید و سهمی را که 150 تومان خریده اید، در بازاری که قیمت آن 120 تومان است، به قیمت 140 تومان می فروشید و به ازای مالکیت هر سهم، 10 تومان ضرر خواهید کرد.
• بابت پرداخت پریمیوم اختیار فروش نیز 5 تومان از قبل هزینه کرده بودید

زیان خالص شما = (10 تومان ضرر کاهش قیمت سهم ) + (5 تومان هزینه پریمیوم) = 15- تومان

نکته: در صورتی که تحلیل شما نادرست بوده و به جای ریزش خفیف، یک ریزش قوی رخ دهد، شما در مقایسه با کسانی که تنها به مالکیت سهام اقدام کرده اند، ضرری کمتر را تجربه خواهید کرد.

قیمت سهم بزرگتر از قیمت اعمال است(مثلاً 160 تومان):

• اختیار فروش شما بی‌ارزش می‌شود.
• بابت مالکیت سهم، فاصله قیمت خرید 150 تا قیمت فعلی 160 را به ازای هر سهم 10 تومان سود کسب می کنید.

سود خالص= (۱۰ تومان سود سهم) – (5 تومان هزینه پریمیوم) = ۵ تومان

نکته: در حقیقت این استراتژی با فرض داشتن مالکیت بر روی سهام، نقشی بیمه ای ایفا می کند.

استراتژی بیر پوت اسپرد (Bear Put Spread)

نحوه‌ی اجرای استراتژی

• خرید اختیار فروش با قیمت اعمال بزرگتر
• فروش اختیار فروش با قیمت اعمال کوچکتر

مثال استراتژی بیر پوت اسپرد

• قیمت فعلی سهم X، ۲۰۰ تومان است.
• پرداخت پریمیوم ۱۵ تومانی بابت خرید اختیار فروش به قیمت اعمال ۲۱۰ تومان
• دریافت پریمیوم ۸ تومانی بابت فروش اختیار فروش با قیمت اعمال ۱۹۰ تومان.

خالص دریافتی و پرداختی بابت پریمیوم 7- به ازای هر سهم است.

اکنون در روز سررسید، 3 سناریو خواهیم داشت:

قیمت سهم کوچکتر از کم ترین قیمت اعمال است (مثلاً ۱۷۰ تومان):

• قرارداد اختیار فروش خود را اعمال میکنید و فاصله 170 تا 210 را به ازای هر سهم، 40 تومان سود می کنید.
• خریدار اختیار فروش که طرف مقابل شماست، قرارداد خود را اعمال میکند و شما فاصله 170 تا 190 را به ازای هر سهم 20 تومان ضرر می کنید.

سود خالص = (۴۰ تومان سود خرید اختیار فروش) + (۲۰- تومان زیان فروش اختیار فروش) + (7- تومان مابه التفاوت پریمیوم) = 13 تومان

قیمت سهم بین دو قیمت اعمال است (مثلاً ۲۰۰ تومان):

• قرارداد اختیار فروش خود را اعمال میکنید و فاصله 200 تا 210 را به ازای هر سهم، 10 تومان سود می کنید.
• خریدار اختیار فروش که طرف مقابل شماست، قرارداد خود را اعمال نمی کند چرا که بی ارزش شده است.

سود خالص = (۱۰ تومان سود خرید اختیار فروش) + (7- تومان مابه التفاوت پریمیوم) = ۳ تومان

قیمت سهم بزرگتر از بزرگترین قیمت اعمال است (مثلاً 240 تومان):

• هر دو قرارداد اختیار فروش ، بی ارزش می شوند

زیان خالص = حداکثر زیان این حالت مجسوب می شود که همان مابه التفاوت پریمیوم به میزان 7 تومان است.

نکته: این استراتژی از این جهت جذاب است که شما مالکیتی روی سهم ندارید و در موارد نزول خفیف، میتواند مورد استفاده قرار گیرد. گفتنی ست که سود و زیان این استراتژی از پیش مشخص و محدود است.

استراتژی بیر کال اسپرد (Bear Call Spread)

نحوه‌ی اجرای استراتژی

• فروش اختیار خرید با قیمت اعمال پایین‌تر
• خرید اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر

مثال استراتژی بیر کال اسپرد

• قیمت فعلی سهم X، ۱۰۰ تومان است.
• دریافت پریمیوم ۶ تومانی بابت فروش اختیار خرید با قیمت اعمال ۱۰۵ تومان
• پرداخت پریمیوم ۲ تومانی بابت خرید اختیار خرید به قیمت اعمال ۱۱۵ تومان

سود قطعی شما، بابت مابه التفاوت پریمیوم، 4 تومان به ازای هر سهم است.

اکنون در روز سررسید، 3 سناریو خواهیم داشت:

قیمت سهم بزرگتر از بزرگترین قیمت اعمال است (مثلاً ۱۲۰ تومان):

• قرارداد اختیار خرید خود را اعمال کرده و فاصله قیمت اعمال 115 تا قیمت 120 تومان سهم را به اندازه ی هر سهم، 5 تومان سود کسب می کنید.
• طرف مقابل شما که خریدار اختیار خرید است نیز قرارداد خود را اعمال می کند و شما فاصله قیمت 105 تا 120 تومان را به ازای هر سهم، 15 تومان بابت تعهد فروش ضرر می کنید.

زیان خالص =  (5 تومان سود اعمال خرید اختیار خرید) + (۱۵- تومان زیان اعمال فروش اختیار خرید) + (4 تومان سود مابه التفاوت پریمیوم) = ۶- تومان

قیمت سهم بین دو قیمت اعمال است (مثلاً ۱۱۰ تومان):

• خریدار اختیار خرید که طرف مقابل شماست ( شما فروشنده اختیار بودید)، قرارداد خود را اعمال می کند و شما از فاصله 105 تا 110 به ازای هر سهم، 5 تومان ضرر خواهید کرد.
• قرارداد اختیار خریدی که شما خریداری کرده اید، بی ارزش می شود

زیان خالص = (۵- تومان اعمال فروش اختیار خرید) + (۴ تومان مابه التفاوت پریمیوم)  = ۱- تومان

قیمت سهم کوچکتر از کوچکترین قیمت اعمال است (مثلاً ۹۵ تومان):

• هر دو اختیار خرید بی‌ارزش می‌شوند.

سود خالص = ۴ تومان مابه التفاوت پریمیوم

نکته: این استراتژی بیشتر این نگرش و تحلیل را در پی دارد که شما یک هدف قیمتی تعیین می کنید و تحلیلی دارید که قیمت از آن محدوده بالاتر نخواهد رفت و از طرف دیگر، حتی یک روند نزولی خفیف یا حتی خنثی هم پیش بینی کرده باشید.

جمع‌بندی

به طور کلی می‌توان گفت:

سوالات متداول

هر کدام از سه استراتژی مناسب چه شرایطی از وضعیت نزول خفیف هستند؟

• پروتکتیو پوت: شما مالک سهم هستید و نگرانی بابت نزول خفیف سهم دارید. در این حالت، با استفاده از این استراتژی، آن را بیمه میکنید.
• بیر پوت اسپرد: یک استراتژی هزینه بر است و شما احتمال بالایی برای نزول خفیف سهم داده اید.
• بیر کال اسپرد: یک استراتژی درامدی ست و شما احتمال بالایی می دهید که قیمت سهم، رشد نخواهد کرد. (اما میتواند دارای ثبات باشد یا نزول خفیف تجربه کند).

تفاوت اصلی بین بیر پوت اسپرد و بیر کال اسپرد در چیست؟

در بیر پوت اسپرد، شما تقریبا از ریزش خفیف قیمت مطمئن هستید. در حالی که در بیر کال اسپرد، شما تقریبا از رشد نکردن سهم، مطمئن هستید.

آیا استراتژی پروتکتیو پوت بیشتر مناسب شرایط قوی نزولی نیست؟

خیر، در صورتی که معامله گر تحلیل کند که قیمت سهم قرار است ریزشی قوی باشد، دلیلی ندارد که همچنان مالک سهم باشد. درصورتی که مالک سهم است و اندک نگرانی بابت ریزش سهم دارد، می تواند با این استراتژی، آن را بیمه کند.